Słownik Mediarun
Techniczne
Jak to działa pod spodem
51 haseł w tym dziale
AACStratny kodek audio często używany w kontenerach M4A i MP4. Zapewnia dobrą jakość przy małych plikach i jest szeroko wspierany przez urządzenia mobilne, przeglądarki oraz materiały wideo.ApacheNajstarszy powszechnie używany serwer WWW. Przyjmuje żądania i oddaje strony; konfiguruje się go plikami `.htaccess` w katalogach.BINDNajpopularniejsze oprogramowanie serwera DNS — to ono odpowiada na pytania „pod jakim adresem stoi ta domena".BUILDProces przekształcania kodu źródłowego w artefakt gotowy do uruchomienia lub publikacji. Może obejmować kompilację TypeScript, bundlowanie frontendu, instalację zależności, tworzenie obrazu Docker, minifikację plików oraBackdoorUkryte wejście do systemu, zostawione po włamaniu. Pozwala wrócić nawet po zmianie haseł i usunięciu widocznych śladów — bo nie korzysta z normalnego logowania.CODECAlgorytm lub oprogramowanie kodujące i dekodujące dane multimedialne, szczególnie audio i wideo. Kodek określa sposób kompresji danych, a kontener, np. MP4 lub OGG, określa sposób ich zapisu w pliku.CSVNajprostszy format pliku z tabelą: każdy wiersz to jedna linia, kolumny rozdziela przecinek albo średnik. Otwiera go każdy arkusz kalkulacyjny i każdy system.CacheZapamiętany wynik pracy, oddawany zamiast liczenia go od nowa. Bywa na wielu poziomach naraz: w przeglądarce, u dostawcy CDN, na serwerze, w aplikacji i w bazie.DDoSZalanie serwisu ruchem z wielu maszyn naraz, żeby przestał odpowiadać zwykłym użytkownikom. Nie kradnie danych — odcina dostęp.DEPLOYProces opublikowania nowej lub zmienionej wersji aplikacji, konfiguracji albo infrastruktury na środowisku docelowym, np. staging lub produkcji. Obejmuje budowę artefaktu, migracje, konfigurację sekretów, restart usług, DKIMPodpis kryptograficzny doklejany do każdej wysyłanej wiadomości. Odbiorca sprawdza go kluczem publicznym opublikowanym w rekordzie TXT.DMARCPolityka mówiąca dostawcom poczty, co zrobić z wiadomością, która nie przeszła SPF ani DKIM — przepuścić, oznaczyć jako podejrzaną czy odrzucić. Dodatkowo zamawia raporty o próbach podszycia.DNS — rekord AWskazuje adres IPv4 serwera, pod którym stoi domena albo subdomena. Najprostszy i najczęściej zmieniany rekord w całej strefie.DNS — rekord AAAATo samo co rekord A, ale dla adresów IPv6 — nowszej wersji adresacji internetowej.DNS — rekord CAALista urzędów certyfikacji, którym wolno wystawiać certyfikaty SSL dla tej domeny.DNS — rekord CNAMEPrzekierowanie jednej nazwy na drugą — subdomena „pokazuje" na inną nazwę zamiast na adres IP.DNS — rekord MXWskazuje serwery przyjmujące pocztę dla domeny, wraz z priorytetami — niższa liczba oznacza wyższy priorytet.DNS — rekord NSWskazuje serwery nazw, które odpowiadają za całą strefę domeny — czyli u kogo tak naprawdę trzymane są wszystkie pozostałe rekordy.DNS — rekord PTROdwrotność rekordu A: z adresu IP wskazuje nazwę serwera. Ustawia go właściciel adresacji, czyli zwykle dostawca serwera, a nie właściciel domeny.DNS — rekord SRVWskazuje host i port konkretnej usługi w domenie — używany tam, gdzie sama nazwa nie wystarcza, bo liczy się też numer portu.DNS — rekord TXTDowolny tekst przypięty do domeny. W praktyce nośnik dla SPF, DKIM, DMARC i potwierdzeń własności domeny.DumpPlik z pełną zawartością bazy: strukturą tabel i danymi, w postaci poleceń SQL. Podstawa kopii zapasowej i przenosin między serwerami.E2ETestowanie całego przepływu użytkownika od interfejsu przez backend, bazę danych i integracje aż po oczekiwany rezultat. Wykrywa problemy, których nie pokażą pojedyncze testy funkcji lub modułów.FIXOkreślenie zmiany w kodzie, konfiguracji lub danych, której celem jest usunięcie błędu, awarii, podatności albo nieprawidłowego działania funkcji. Dobry fix powinien mieć opis problemu, test regresji i możliwość cofnięciFLACOtwarty kodek audio kompresujący dźwięk bez utraty informacji. Pliki są zwykle mniejsze od nieskompresowanego WAV, ale większe od MP3 lub AAC; dobrze nadają się do archiwizacji wysokiej jakości.GITHUBNajwiększy serwis przechowujący repozytoria kodu. Poza samym magazynem daje zgłoszenia błędów, przegląd zmian przed scaleniem i automatyczne uruchamianie testów.JARVISJARVIS nie jest uniwersalnym standardem technicznym, lecz popularną nazwą dla osobistego asystenta AI, inspirowaną kulturą popularną. W HEXX AI CMS może oznaczać nazwany moduł-agenta, który interpretuje polecenia, korzysMIMEStandard określający typ przesyłanych danych, np. text/html, application/json, audio/mpeg lub audio/wav. Nagłówki MIME pomagają klientom i serwerom poprawnie interpretować pliki oraz treść komunikacji HTTP i e-mail.MP3Popularny stratny format i kodek audio kompresujący dźwięk do niewielkiego pliku. Jest szeroko obsługiwany przez przeglądarki, odtwarzacze i platformy publikacyjne, choć przy wielokrotnym kodowaniu może obniżać jakość.MalwareZbiorcza nazwa kodu wgranego bez wiedzy właściciela, który działa na czyjąś korzyść: kradnie dane, publikuje spam, dokłada serwer do sieci atakującej albo szyfruje pliki dla okupu.OpusOtwarty, nowoczesny kodek audio opracowany do wydajnego kodowania mowy i muzyki przy różnych przepływnościach. Jest standardem IETF i podstawowym kodekiem audio WebRTC, dlatego dobrze nadaje się do transmisji oraz komuniPCMPodstawowa metoda cyfrowego zapisu nieskompresowanego sygnału audio jako próbek liczbowych. PCM często występuje wewnątrz plików WAV i jest wygodny do edycji, lecz zajmuje dużo miejsca.PHPJęzyk działający po stronie serwera, w którym napisany jest WordPress i większość klasycznych stron. Kod wykonuje się przy każdym żądaniu i składa gotowy HTML.PM2Menedżer procesów działający jako daemon, używany głównie dla aplikacji Node.js. Uruchamia procesy w tle, nadzoruje je, restartuje po błędach, udostępnia logi i może wspierać skalowanie aplikacji.PRIVATE_KEYTajna część pary kluczy kryptografii asymetrycznej. Służy m.in. do podpisywania, odszyfrowywania lub uwierzytelniania, zależnie od algorytmu. Nie wolno jej publikować, wysyłać w repozytorium ani zapisywać w otwartym tekśPUBLIC_KEYJawna część pary kluczy kryptografii asymetrycznej. Może być bezpiecznie rozpowszechniana i służy np. do weryfikowania podpisu, szyfrowania danych dla właściciela klucza prywatnego lub uwierzytelniania SSH.PerlJęzyk stworzony do przetwarzania tekstu, z najmocniejszą obsługą wyrażeń regularnych. Dziś rzadko wybierany do nowych projektów, ale wciąż obecny w skryptach systemowych i starszych integracjach.PhishingWiadomość albo strona podszywająca się pod zaufaną instytucję, żeby wyłudzić hasło, dane karty albo skłonić do zainstalowania czegoś.QRSkrócona nazwa QR Code, czyli dwuwymiarowego kodu przeznaczonego do szybkiego odczytu kamerą. W dokumentacji warto preferować pełny zapis QR Code, aby uniknąć niejednoznaczności.QR-CODEDwuwymiarowy kod kreskowy zawierający tekst, URL, dane kontaktowe lub inne informacje odczytywane kamerą. Może zawierać korekcję błędów, lecz linki zapisane w kodzie trzeba traktować jak każde źródło zewnętrzne.REPOZYTORIUMMagazyn kodu projektu wraz z pełną historią zmian: kto, kiedy i co poprawił. Pozwala cofnąć się do dowolnego wcześniejszego stanu i prowadzić kilka wersji równolegle.SPFRekord TXT z listą serwerów, którym wolno wysyłać pocztę w imieniu domeny.SQL InjectionPodanie w polu formularza albo w adresie tekstu, który baza wykona jako część zapytania. Pozwala odczytać cudze dane, obejść logowanie albo skasować tabele.SSLHistoryczny protokół szyfrowania połączeń, wycofany ze względu na luki. Nazwa została w mowie potocznej — dzisiejsze „certyfikaty SSL" to w rzeczywistości certyfikaty TLS.TOKENTermin ma dwa częste znaczenia. W bezpieczeństwie token jest poświadczeniem dostępu do usługi lub API. W LLM token jest fragmentem tekstu, na którym model operuje i który wpływa na limit kontekstu oraz koszt użycia.TOTPMechanizm MFA generujący krótkie kody jednorazowe zmieniające się w stałych odstępach czasu, zwykle w aplikacji uwierzytelniającej. Do weryfikacji serwer i aplikacja korzystają ze wspólnego sekretu.UnixRodzina systemów, z której wywodzą się Linux i macOS. Wspólne cechy: wszystko jest plikiem, uprawnienia właściciel/grupa/inni, małe narzędzia łączone w potoki.WAVFormat pliku audio, zwykle kojarzony z rozszerzeniem .wav, przechowujący strumień dźwięku i metadane. Często zawiera nieskompresowane PCM, dzięki czemu zapewnia wysoką jakość kosztem dużego rozmiaru pliku.WIKIZorganizowana baza wiedzy oparta na stronach, które można tworzyć, poprawiać i łączyć linkami. W systemie firmowym dokumentuje procesy, architekturę, konfiguracje, decyzje, instrukcje i standardy operacyjne.Web ShellSkrypt wgrany na serwer, który pozwala wykonywać polecenia systemowe przez zwykłe żądanie HTTP — bez SSH i bez hasła do serwera.XML-RPCStarszy interfejs WordPressa pozwalający publikować i zarządzać treścią z zewnętrznych programów — bez wchodzenia do panelu.